Tarihçe ve Umumi Mağazacılık

Şirketimiz "Umumi Mağazacılık" yapmak üzere 1937 yılında, Ulu Önderimiz Mustafa Kemal ATATÜRK'ün emri ve talimatları ile kurulmuştur. Umumi Mağazalar; Makbuz ve Rehin Senedi verme karşılığında serbest, gümrüklenmemiş veya tekel altında bulunan malları vedia olarak kabul etmek ve mudilerine de, bu senetlerle tevdi edilen malları satabilmek veya terhin edebilmek imkanını veren kuruluşlardır.

Tarihte, Umumi Mağazaların faaliyete geçişi, ticari hayatı kolaylaştırmak amacından doğmuştur. Bugünkü anlamda Umumi Mağazaların kökenini 17 nci ve 18 nci yüzyıllarda İngiltere ve Hollanda'da bulmak mümkündür.

Memleketimizde, Türkiye Cumhuriyetinden önce Umumi Mağazacılık konusunda herhangi bir teşekkül yoktur. Mevzuatımızdaki bu eksikliği gören Cumhuriyet yönetimi, 1926 tarihli Ticaret Kanunu'na Fransızca'sının kelimesi kelimesine Türkçe karşılığı olan "Umumi Mağaza" diye adlandırılan kuruluşlarla, Resepise ve Varant hakkında hükümler koymuştur.

Bundan başka, yine 1926 tarihli Ticaret ve Sanayi Odaları Nizamnamesi ile Ticaret Bakanlığı'nın iznini almak kaydıyla, Umumi Mağaza kurup işletmek hususunda Ticaret ve Sanayi Odalarına yetki verilmiştir. Adı geçen nizamnamenin yayınından sonra İstanbul Ticaret ve Sanayi Odası, Antrepo ve Umumi Mağaza kurmak için izin istemiştir. Bu suretle, ilk Umumi Mağaza 1928 yılında Tophane'de eski Tophane fabrikalarının antrepo haline getirilen büyük bir kısmında, İstanbul Ticaret ve Sanayi Odası tarafından açılmış, ancak bir yıl sonra bina devredilerek, Umumi Mağaza işletilmesinden vazgeçilmiştir. 1934 yılında toplanan Ticaret ve Sanayi Odaları kongresinde, Umumi Mağazalar kurulması tekrar gündeme getirilmiş ve İktisat Bakanlığı'nca gerekli çalışmalar yapılarak, Ticaret ve Sanayi Odaları, Ziraat Bankası, İş Bankası, Osmanlı Bankası, Sümerbank, Emlak ve Kredi Bankası, Türk Ticaret Bankası tarafından, Umumi Mağazaların faaliyet sahasına giren bütün işleri yapmak maksadı ile merkezi Ankara'da olmak üzere 2.000.000.-TL. sermaye ile Şirketimizin kurulmasına 30.04.1937 tarihinde karar verilmiştir. Şirketimiz Esas Mukavelenamesi 07.05.1937 tarih ve 2/6549 sayılı kararname ile Bakanlar Kurulunca tetkik ve tasvip olunarak, Türkiye Cumhuriyeti Reisicumhuru Büyük Atatürk'ün yüksek tasdikine arz olunmuştur. Ankara Ticaret Mahkemesinin Tarihçe tarih ve 370-134 sayılı kararı ile tasdik olunan Esas Mukavelename, 25.05.1937 tarihinde Ticaret Siciline tescil olunarak 28.05.1937 tarihinde T.C. Resmi Gazete'de neşir ve ilan olunmuştur.

Şirketin kuruluşunu takiben ilk Şube Mersin'de açılmıştır. Bilahare sırasıyla İstanbul, İzmir, Samsun ve İskenderun'da şubeler kurularak faaliyete geçirilmiştir. Ancak ülkemizde Resepise-Varantın ticari önemi ve değerinin kafi derecede tanıtılmaması, limanlardaki antrepoların Devlet tekeline alınması ve Bankaların depoculuk sahasına girmeleri gibi sebeplerle, Umumi Mağazacılık ülkemizde gelişerek uygulamaya geçilememiş, Şirketimiz mevcut depo alanlarında ardiyecilik yapmak ve bazı iç-dış ticaret konularında faaliyetlerde bulunmak suretiyle 1980'li yıllara gelinmiştir.

Umumi Mağazaların diğer ülkelerdeki başarılı tatbikatı ve ticari önemi gözönüne alınarak 11.08.1982 tarih ve 2699 sayılı "Umumi Mağazalar Kanunu" çıkarılmış ve bu kanunla Umumi Mağazalar'ın kurulması usul ve esasları ile çalışma ve denetim esasları tanzim edilmiştir. Ayrıca, 28.09.1984 tarih ve 18529 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan "Umumi Mağazalar Tüzüğü" ile Umumi Mağazacılık müstakil bir mevzuata kavuşturulmuştur. Yapılan yoğun çalışmalar sonucunda, Şirketimizin "Umumi Mağazacılık" faaliyetleri kanun ve tüzüğünde tanınan bir yıllık süre içinde mevzuata intibak ettirilmiştir.

Umumi Mağazalar, devlet tarafından çok sıkı denetime tabi tutulan ve tanzim ettikleri emtia senetleri yurt içinde ve dışında kabul gören kuruluşlardır.Umumi Mağazalara depolanan gümrüklü veya gümrüksüz mallar karşılığında tanzim edilen "Makbuz Senedi" (Resepise) mülkiyeti temsil etmekte, bu senedin cirosu ile herhangi bir işleme gerek kalmaksızın mallar sahip değiştirebilmektedir. Böylece ithal işlemleri tamamlanmış emtia ile milli malların depodan çıkmadan alınıp, satılabilmesi mümkün olmaktadır. "Rehin Senedi" (Varant) ise senet üzerinde yazılı miktar kadar depodaki mal üzerinde rehin hakkı sağlanmaktadır.

 

Ayrıca, Umumi Mağazalar'ın, T.C. Gümrük Müsteşarlığı'ndan izin alınmak koşulu ile yurda ithal edilen emtia ile transit malları depolarına koyabilmek yani "Antrepo İşletmeciliği" yapmak gibi yasal yetkisi de bulunmaktadır.

Bilindiği gibi, gümrük mevzuatına göre antrepolar, Türkiye'ye kara, deniz ve hava (Demiryolu dahil) yoluyla getirilen ve Türkiye'ye girmesi veya Türkiye'den transit geçirilmesi yasak olmayan yabancı memleket eşyasının, çıkış hükmünde olmak üzere ihraç edilecek milli mahsul ve mamullerin, transit veya yeniden ihraç edilmek üzere gelen eşyanın konulduğu yerlerdir.

Bu açıklamalardan da anlaşılacağı üzere; Umumi Mağazacılığın ülkemizde uygulanma imkanı olmaması nedeniyle UMAT 1986 yılından itibaren mevcut depolarında antrepoculuk faaliyetine başlamış ve gelişerek büyümeyi başarmıştır.

Son yıllarda yaptığı yeni yatırımlarla da bugün toplam 50.000 m²'den fazlası kapalı olmak üzere 75.000 m² alana sahip antrepolarımızda tecrübeli kadro ve uzun yıllardır sağladığı güven duygusu ile ithalatçılara hizmet vermektedir.

Mersin

İskenderun

İzmir